Dok zavisna preduzeća ERS posluju negativno, privilegovanim preduzetnicima se daje 30% prinosa godišnje

srijeda, 10. jun 2020. godine

Regulatorni/zagarantovani povrat na kapital, kao kategorija, nastao je da bi se spriječilo da preduzeća iz pojedinih djelatnosti, koja po svojoj prirodi imaju monopolistički karakter, ne bi zloupotrijebila svoj položaj i ostvarila enormne profite.

 

U Republici Srpskoj imamo jedinstven slučaj da preduzeća sa zagarantovanim regulatornim povratom na kapital prave gubitke, dok bi u tržišnim uslovima ostvarivala milionske profite. Sa druge strane, privilegovanim preduzetnicima omogućava se da prave astronomske profite, a isti u tržišnoj utakmici ne bi opstali ni dana.

 

Naime, Regulatorna komisija za energetiku Republike Srpske odobrila je povrat na kapital regulisanoj djelatnosti zavisnih preduzeća „Mješovitog holdinga Elektroprivrede Republike Srpske“ (u daljnjem tekstu „MH ERS“) u iznosu od 2-3,5%.

 

Usljed loše politike i upravljanja, ukupni povrat na kapital (ROE) u zavisnim preduzećima „MH ERS“ je negativan. U 2018. godini ROE iznosi -1,064% (gubitak kapitala 37,4 mil. KM), a u 2019. godini -0,659% (gubitak kapitala 22,9 mil. KM). Vidjeti Tabelu 1.

 

Zavisna preduzeća „MH ERS-a“ se kontinuirano osiromašuju dok sve elektroprivrede regiona posluju sa pozitivnim povratom na kapital (HEP ~5%, EPCG ~4%). Čak i „Elektroprivreda BiH“ ima pozitivan povrat na kapital: 1,657% (u 2018. godini dobit u iznosu od 49,2 miliona KM) i 0,678% (u 2019. godini dobit u iznosu od 20,1 milion KM).

 

Istovremeno, nekim „privilegovanim preduzetnicima“ je zagarantovana stopa povrata na vlastita sredstva u iznosu od 13,5%. Obračunata stopa povrata na pozajmljena sredstva iznosi 6%, dok je struktura vlastitog i pozajmljenog kapitala utvrđena u odnosu 20%:80% (vidjeti „Odluku o visini garantovanih otkupnih cijena i premija za električnu energiju proizvedenu iz obnovlјivih izvora i u efikasnoj kogeneraciji“ REERS-a od 06.07.2019. godine).

 

Kako se može vidjeti iz Tabele 2, stvarni povrat privilegovanim preduzetnicima se kreće u rasponu od 21,5% pa sve do 29,5% u zavisnosti od visine kamatne stope koju plaćaju na pozajmljena sredstva (istraživanjem tržišta došli smo do podatka da se novac može pozajmiti na oko 4% kod domaćih banaka, dok međunarodne finansijske institucije kreditiraju ovakve projekte sa oko 2%).

 

Podatak koji REERS navodi o ponderisanom prinosu na ukupno angažovani kapital od 7,5% je tek puka statistika koja prikriva egzaktnu računicu koja jasno pokazuje da privilegovani preduzetnici na jednu uloženu marku zarađuju i do 30 feninga godišnje, ili enormnih 30%.

 

Nedavno je Vlada donijela Rješenje, kojim firmi “EFT International Investments Holding Limited”, sa sjedištem u Londonu, dodjeljuje koncesiju za izgradnju i korištenje solarne elektrane.

 

Predlažemo da se odmah obustavi svako novo ugovaranje garantovanih otkupnih cijena i premija za električnu energiju proizvedenu iz OIE (obnovljivi izvori energije), jer iste garantuju bezobrazne zarade privilegovanim pojedincima za poslove bez rizika.

 

Ako neko hoće da proizvodi struju iz obnovljivih izvora neka to radi na tržištu bez prava na obavezan otkup i neka sam balansira tu proizvodnju. U našem autorskom članku pisali smo o promašenoj politici OIE u Hrvatskoj, a sada se u Republici Srpskoj kreira još gori model. Trenutno su u Hrvatskoj u toku afere i hapšenja zbog privilegija privatnim investitorima u OIE.

 

U sljedećem članku ćemo pisati o mogućoj pravednijoj energetskoj tranziciji termoelektrana na ugalj u RS na obnovljive izvore. Ako se uvode, i od građana naplaćuju podsticaji za OIE, isti ne smiju biti u korist pojedinaca već u interesu Republike Srpske.

 

Nadamo se da će se Vlada Republike Srpske više posvetiti očuvanju kapitala u „MH ERS-u“ i zavisnim preduzećima, a ne visokim povratima pojedinaca. Našim aktivnostima se, prije svega, pokušava zaštititi državni kapital jer je država najveći pojedinačni vlasnik u zavisnim preduzećima. Ipak, naša snaga kao manjinskih akcionara je ograničena. Mi ćemo nastaviti da djelujemo snagom argumenata i analiza, ali potrebno je i da se država aktivnije uključi u proces zaustavljanja osiromašenja zavisnih preduzeća.

 

 

Saopštenje za javnost povodom objave rezultata Mješovitog holdinga ERS

petak, 8. maj 2020. godine

Iz finansijskih izvještaja zavisnih preduzeća „Mješovitog holdinga Elektroprivrede Republike Srpske“ (u daljem tekstu „MH ERS“) za 2019. godinu, a koji su objavljeni na internet stranici Banjalučke berze, dolazimo do rezultata poslovanja istog holdinga:

 

  1. Sabiranjem ukupne dobiti iz bilansa uspjeha 10 zavisnih preduzeća, ukupni gubitak „MH ERS“ iznosi 20.594.856 KM (tabela 1),
  2. Zbir kapitala iz bilansa stanja svih 10 zavisnih preduzeća „MH ERS-a“ iznosi 3.455.689.365 KM što je 22.912.300 KM manje nego godinu dana prije (tabela 2).

 

Dakle, govorimo o negativnom povratu na kapital u regulisanoj djelatnosti u kojoj je povrat na kapital zagarantovan.

 

Prema članku objavljenom na ba.ekapija.com, dobit „Matičnog preduzeća MH ERS“ u 2019. godini iznosi 33 mil. KM. Iako je po statutu „Matičnog preduzeće MH ERS“ (član. 133.) rad istog javan, finansijski izvještaji poslovanja istog su, do sada, skrivani od javnosti.

 

Nužno je preispitati kako je „Matično preduzeće MH ERS“ ostvarilo dobit od 33 mil. KM ako je 10 zavisnih preduzeća ukupno poslovalo sa gubitkom 20.594.856 KM.

 

Član 357. stav 5. Zakona o privrednim društvima Republike Srpske glasi: „Povezana privredna društva, u smislu ovog zakona, organizuju se kao holding kada matično društvo ima isključivo djelatnost upravljanja i finansiranja zavisnim društvima“.

 

Ako je „Matično preduzeće MH ERS“ zaista ostvarilo dobit onda je istu nužno vratiti (preknjižiti) zavisnim preduzećima „MH ERS“, u suprotnom vjerovatno se radi o zloupotrebi položaja.

 

Isključiva djelatnost „holdinga“ je upravljanje zavisnim preduzećima, tako da „matično preduzeće“ ne smije nekom djelatnošću na račun zavisnih preduzeća ostvarivati dobit. Dobit mora ostati zavisnim preduzećima.

 

Ne možemo sa sigurnošću tvrditi, ali nameće se zaključak da je Holding ostvario zaradu na razlici u cijeni el. energije, a na štetu zavisnih preduzeća.

 

UMAES će se obratiti Holdingu sa zahtjevom za objavom finansijskih izvještaja kao i zahtjevom za izjašnjenje povodom nastale situacije.

 

 

Osnovano "Udruženje manjinskih akcionara energetskog sektora"

ponedeljak, 25. novembar 2019. godine

УМАES

 

Kao što je najavljeno na Velikoj regionalnoj konferenciji malih akcionara održanoj u julu ove godine u Hotelu Hilton u Podgorici, nedavno je i formalno registrovano „Udruženje manjinskih akcionara energetskog sektora“ sa teritorije Republike Srpske.

 

Udruženje će svojim aktivnostima pokušati da na najbolji način zaštiti interese manjinskih akcionara emitenata iz energetskog sektora, koje u najvećem broju čine građani Republike Srpske, što direktno, a što kroz udjele u investicionim fondovima. Već na samom startu, Udruženje ima značajnu podršku akcionara u svim emitentima koji čine energetski sektor, pogotovo kod hidroelektrana (HE na Drini, Trebišnjici, Vrbasu) gdje već okupljamo oko 10% ukupnih akcionara.

 

Udruženje će davati aktivan doprinos razvoju i unaprijeđenju ambijenta na tržištu kapitala, kao i razvoju korporativnog upravljanja pojedinačno u emitentima i u finalu ekonomskog razvoja RS.

 

Cilj je i da se promijeni negativna percepcija manjinskih akcionara, koji se u Republici Srpskoj mahom doživljavaju kao destruktivan faktor. Udruženje će biti usmjereno na kreiranje vrijednosti za sve akcionare, izgradnju partnerskih odnosa sa većinskim vlasnikom, tj. državom.

 

Izvršni direktor Udruženja je Bojan Blagojević, dipl. ekonomista iz Banja Luke koji ima dugogodišnje iskustvo na domaćem tržištu kapitala.

 

Podršku osnivanju Udruženja pored domaćih aktera pružili su i akcionari iz Srbije, Crne Gore, Hrvatske, ali i iz zapadne Evrope.

 

Hidroelektrane na Trebišnjici
Hidroelektrane na Trebišnjici